Vì sao người xưa thường dậy rất sớm và không bao giờ ngủ nướng?

0
392

Ông từng viết: “Điều cốt yếu của 1 ngày nằm ở buổi sáng, của 1 năm là ở mùa xuân, và của đời người là ở sự cần cù”.

Vi sao nguoi xua thuong day rat som va khong bao gio ngu nuong?

Những lời này đã không bị quên lãng. Nhiều thế kỷ sau thời của Chu Hi, đức tính dậy sớm và tận dụng buổi sáng vẫn tiếp diễn được những người nức tiếng và thành công noi theo.

Không bao giờ ngủ nướng

Tăng Quốc Phiên là vị tướng đã lãnh đạo quân Thanh giành không thua trong cuộc khởi nghĩa Thái Bình vào thế kỷ 19, cuộc nổi dậy đầy biến động đã cướp đi sinh mạng của hàng chục triệu người. Hàng ngày, vị tướng này đều thức dậy từ 4 giờ sáng. Trong 1 lá thư gửi gia đình, ông viết:

“Trong hai thế kỷ qua, các bậc tiền nhân tiết hạnh của tôi và quý vị đã hình thành lề thói dậy sớm. Nghe nói là ngay cả trong mùa đông giá lạnh, cụ cố của ta đã dậy trước lúc mặt trời mọc 1 giờ và cha ta dậy vào lúc mặt trời lên”.

Ông từng dạy con cái rằng: “Hãy dậy sớm, thức dậy vào lúc bình minh. Khi các con đã dậy thì đừng có lại rơi mình xuống giường nữa”.

Tướng Tăng không chỉ tin vào việc dậy sớm sẽ giúp mình cần cù mà quả tình, ông coi đó là nền móng để duy trì sự thành công qua các thời đại. Những lề thói tùy tiện thể trong 1 thế hệ là 1 dốc trượt. Nó sẽ lớn dần lên và rồi đe dọa cả gia đình trong thế hệ kế tiếp.

“Khi 1 thế hệ sa vào giấc ngủ biếng nhác, thế hệ tiếp theo sẽ chìm đắm trong những ý tưởng suy đồi”, ông cảnh báo.

Vi sao nguoi xua thuong day rat som va khong bao gio ngu nuong?

Chân dung Tăng Quốc Phiên

Những người dậy sớm gây mến mộ

Ba vị thánh thượng vĩ đại nhất của triều đại nhà Thanh, triều đại mà tướng Tăng chuyên dụng cho, những người đã trị vì quốc gia tổng cộng khoảng 140 năm vào thế kỷ 17 và thế kỷ 18 đều thức dậy vào lúc 5 giờ sáng và thiết triều lúc 9 giờ. Những bậc đế vương cần cù này đã đóng góp to lớn cho Trung Hoa.

Lý Hồng Chương, 1 chính khách nức tiếng từng chuyên dụng cho trong binh sĩ của Tăng Quốc Phiên khi còn trẻ chừng như cũng thấm nhuần những lời dạy từ tướng quân của ông. Không đạt mốc 4 giờ sáng như tướng Tăng, nhưng dù sao ông cũng thức dậy lúc 6 giờ để viết hàng trăm chữ thư pháp như 1 phần trong công việc thông thường.

“Không khí buổi sáng là trong lành nhất”, người lính mà sau này trở thành tổng đốc đã viết. “Không khí phát triển thành hôi rình khi phòng ngủ đóng chặt cửa ban đêm. Khi hít khí trời trong lành vào, con người sẽ cảm thấy sáng khoái và đầy khí lực để chống lại bất cứ căn bệnh nào”.

Vi sao nguoi xua thuong day rat som va khong bao gio ngu nuong?

Lý Hồng Chương dẫn đầu đoàn đại biểu thương lượng với phương Tây.

Cho đến thời của Lý Hồng Chương và Tăng Quốc Phiên, các thánh thượng nhà Thanh đều thức dậy muộn và điều hành việc triều chính 1 cách miễn cưỡng. Họ khét tiếng vì lối sống suy đồi và để quyền lực chính trị đích thực rơi vào tay của những người phía sau hậu đài. Trung Quốc thời nhà Thanh đã phải gánh chịu hết thảm họa này đến thảm họa khác vào thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20.

Mặc dù các nhà canh tân minh mẫn và nhiều vị tướng lĩnh kiên định đã nỗ lực hết mình, nhưng triều đại này đã suy sụp không còn gì vào năm 1911 dưới sức nặng của vấn nạn hà lạm và sự hư nát cả về chính trị và xã hội.

Giữa sự hà lạm và suy đồi cuối thời nhà Thanh, Lý Hồng Chương đã vượt bậc lên như 1 tấm gương hiếm hoi của 1 viên quan đầy kỹ năng kỹ sảo. Mặc dù ông không thuộc dân tộc Mãn Châu (của các thánh thượng nhà Thanh) mà là 1 người Hán, triều đình vẫn trao cho ông rất nhiều quyền lực.

Với thẩm quyền của mình, Lý Hồng Chương đã đưa các cách thức quân sự, buôn bán, và công nghiệp tiên tiến vào Trung Quốc. Ông cũng nuôi dưỡng 1 thế hệ những quan viên có hoài bão và hào kiệt từ quê nhà của ông là tỉnh An Huy.

Dậy sớm cũng có nghĩa là tiến về phía trước

Lucius Annaeus Seneca, 1 triết nhân La Mã thuộc môn phái khắc kỷ, đã từng nói: “Cuộc sống ta nhận được không phải ngắn ngủi, nhưng tôi và quý vị biến nó thành ngắn, và cũng không phải tôi và quý vị thiếu nó, mà là đang phí phạm nó”.

Kim Woo-choong, nhà sáng lập và đồng thời là người cầm đầu Tập đoàn Daewoo, nói: “Tất cả tôi và quý vị đều có 24 giờ trong 1 ngày. Mọi người sinh ra đều đồng đẳng về góc cạnh này. Chính cách tiêu dùng quỹ thời kì đó khiến cho tôi và quý vị khác nhau”.

Trong 1 sưu tầm về những phương ngôn dân gian và châm ngôn Trung Quốc có đoạn trích: “Ai đến trước thì chỉ huy, ai đến muộn sẽ bị chỉ huy. Bạn chẳng thể khẳng định mình là người đến trước hết, bởi người làm chứng chính là những người đã đến trước bạn”.

Một thành ngữ khác, tương tự như câu “Chữa ngay đỡ gay sau này“ (a stitch in time save nine) là: “Dậy sớm sẽ không phải hấp tấp, dậy muộn phải vật lộn với số mệnh”.

ĐKN (t/h)