Những người đàn bà ‘hấp’ đời mình

0
366

Thèm ngửi “mùi người”

Nằm nép mình bên hông chợ cá Hải Cảng, phố Hải Cảng, (đô thị Quy Nhơn, Bình Định) có 1 nghề cực kỳ đặc trưng. Không hiểm nguy nhưng lại… nặng mùi. Đó là nghề hấp cá! Thường xuyên tiếp xúc với cá, hấp cá trong những lò lửa cháy phừng phừng, tương đối các bốc lên, lẩn quẩn trong khoảng không gian eo hẹp cứ ám dần vào người. Lâu dần, cái mùi ấy ám vào người, ám và cả những giấc mơ.

Hơn 1h sáng, ở 1 góc nhỏ nơi cảng biển Quy Nhơn, không khí lại tấp nập 1 cách lạ thường. Dưới ánh đèn cảng cá, những chiếc ghe tuần tự cập cảng và “đổ cá”. Những mẻ cá lớn cứ dồn xuống cảng, mang theo cái mùi tanh nồng đặc trưng, chỉ cần thoáng ngửi qua thôi thì cơn buồn ngủ cũng sợ mà chạy mất dạng. Vậy mà, có những con người, suốt mấy chục năm qua, dù nắng hay mưa, đêm đêm vẫn mải mê ra đón những mẻ cá bên cảng rồi chở về lò hấp ở góc chợ Hải Cảng. Để cho ra những mẻ cá, mẻ mực hấp ngon lành đổ đi khắp các chợ trong vùng rồi lên cả tây nguyên mà không mấy ai biết được, họ phải chịu đựng những cực khổ nhiều như thế nào mới cho ra những mặt hàng ấy.

Nhung nguoi dan ba 'hap' doi minh

Khung cảnh trong lò hấp cá lúc 1h sáng.

Nằm sâu trong con hẻm nhỏ bên hông chợ Hải Cảng, những lò hấp cá vẫn lặng lẽ đỏ lửa. Những mẻ cá cứ tuần tự được vớt ra rồi đưa lên xe chuyển đi. Trong không gian chỉ chừng 30m2 chứa chật ních nào là cá cơm, cá nục, cá ngừ sọc dưa, mực… rồi những nồi hấp to đùng được đặt trên những bếp lửa đang cháy ngùn ngụt. Bên trong thì nóng, lại sặc sụa mùi tanh nhưng những người thợ cả nam lẫn nữ vẫn vui vẻ cần lao. Nằm giữa những lò hấp cá hơic, lò hấp cá của bà Nguyễn Thị Chua (63 tuổi, bất động sản 09 Hàm Tử, phố Hải Cảng, đô thị Quy Nhơn) là tấp nập nhất. Và ở đây, có nhẽ mùi vị cũng dội lên đặc trưng nhất. Ngồi giữa những thùng cá nục, sọt mực chất đống, những người đàn bà vừa khiến việc vừa pha trò cười đùa như ctương đối quan tâm gì đến mùi tanh hôi xung loanh quanh. Gần đó, người đàn ông đứng lò, dù mồ hôi nhễ nhại vì nóng cũng không quên góp 1 đôi câu bông đùa.

Nhung nguoi dan ba 'hap' doi minh

Phận cá cũng gắn với đời người.

Người đàn bà tên Phạm Thị Thu Vân (53 tuổi, ở ngay sau lưng khu lò hấp), cô khiến nghề hấp cá đã hơn 20 năm nay. Vừa tiếp chuyện, cô vừa thoăn thoắt rạch những các con phố dao sắc lẹm dọc thân con cá nục mà chẳng hề trật 1 các con phố. Cô tâm can: “Làm cái nghề này thì không nhọc nhằn gì, nhưng phải chuyên nghiệp chịu đựng. Trước, cũng có mấy người xin vào khiến, nhưng được bữa hai bữa là bỏ nhẩy, vì không chịu được mùi tanh hôi. Cái nghề này nó lựa người chứ người không lựa được nó. Phải có duyên, duyên phải “nợ” mới ở được với nhau. Nhiều lúc thèm được ngửi mùi người đúng nghĩa, nhưng luôn bị cái mùi cá này át đi, đến nối khi ăn, khi uống cũng chỉ còn ngửi được cái mùi này mà thôi!

Cái nghề chẳng hề khó nhọc cũng chẳng hề hiểm nguy. Nhưng cái cạnh tranh lại nằm ở chỗ không ai ngờ tới, đó là mùi. Trong không gian mấy chục mét vuông mà xung loanh quanh chỉ toàn cá là cá. Gần ngay bên là lò lửa cháy hừng hực, bốc khói nghi bất tỉnh, cuốn theo mùi cá lan toả khắp không gian, người đàn bà ở đó phát triển thành bé nhỏ đến lạ thường. Họ bị thứ mùi đặc trưng của cá biển “ướp” vào người không phải ngày 1 ngày hai mà suốt mấy chục năm. Có người ví nghề hấp cá cũng như hấp người vậy. Không ít chuyện buồn vui trong thế cuộc họ nảy sinh từ cái nghề này, từ thứ mùi đặc trưng ấy…

Người trẻ nhất trong nghề hấp cá ở chợ Hải Cảng là chị Hương (ở phố Đống Đa). Tuy mới chỉ 26 tuổi nhưng chị cũng đã có 12 kinh nghiệm khiến việc ở các lò hấp cá. Thấy nghề hấp cá này tuy khó nhọc, nhưng chẳng đòi hỏi bằng cấp, tri thức gì, cũng không khó nhọc là bao, chỉ cần cần cù, chịu khổ tà tàm được. Riết rồi cũng hơn chục năm trôi qua…Ngày nào đi khiến về, Hương cũng tắm rửa sạch sẽ rồi gạnh 1 tí nước hoa lên người cho giảm bớt mùi tanh, rồi mới dám ra ngoài ctương đối. Nhưng cái mùi cá hà khắc lắm, gạnh nước hoa vào nó lại biến thành cái mùi hắc hắc khó chịu hơn nữa. Thành ra, từng này tuổi rồi nhưng chưa có mảnh tình vắt vai, vì chẳng anh nào chịu nổi cái mùi đặc trưng chẳng đâu vào đâu có từ người tỏa ra.

Nhung nguoi dan ba 'hap' doi minh

Nhiều người chẳng còn biết đến mùi gì hơic ngoài mùi cá.

Một người đàn bà chạc ngoại lục tuần tên Võ Thị Mạnh, ngoài sáu mươi rồi. Độc thân. Bà Mạnh lớn nhất nhì khu này, khiến nghề cũng trên bốn mươi năm. Hồi trẻ, bả cũng đẹp lắm chớ, nhưng… Ba mẹ mất sớm, cô là chị cả trong gia đình 5 chị em gái, 1 mình lo cho 4 người em nhỏ dại. Bà đến với nghề hấp cá cũng là vì miếng cơm manh áo cho các em, và cũng nhờ cái duyên mà bà gắn bó đến hiện giờ. Nghề hấp cá đã “cưới” bà khiến vợ, để suốt bao lăm năm thanh xuân, và mãi đến tận hiện giờ, khi các em cô đều đã trưởng thành, bà vẫn thuỷ chung với nghề hấp cá. Nghe Bà tâm can mà lòng tôi không khỏi trào dâng nỗi xót xa. Người ta già có chồng có con vui vầy, còn bà, lỡ “cưới” cái nghề này rồi, chẳng biết khiến sao hơn.

Hấp đời mình để lo cho đời sau

Anh Sơn san sớt khi được hỏi về mức thu nhập của nghề hấp cá. Anh cho biết, bình quân 1 thùng cá, sau khi hấp xong lời 15.000 đồng, trừ củi, muối, công thì còn 5.000 đồng. Mọi thứ còn tuỳ vào nguồn cung của các tàu cá. Cá nhiều thì hấp nhiều, cá ít thì hấp ít. Ngày nào cá nhiều, lò của anh hấp được khoảng 50 thùng. Vị chi anh được 250.000 1 ngày.

Tất cả số tiền hai các bạn cóp nhặt được để dành nuôi đứa con lớn đi học đại học trong Sài Gòn, đứa con học phổ thông. Nhiều bất chợt đủ phải vay mượn của các bạn em ở các lò bên… “Đời mình coi như xong, chính yếu dồn hết cho mấy đứa con. Mong sau này nó khấm hơi hơn mình!”, anh Sơn tâm can.

Nhung nguoi dan ba 'hap' doi minh

Gắng gượng gạo để lo cho đời sau.

Những con người khiến nghề hấp cá ở góc chợ Hải Cảng đến với nghề vì cha truyền con nối thì ít, đa số là vì cuộc sống đưa đẩy, cảnh ngộ thôi thúc mà ra. Như cảnh ngộ của bà Hai Mạnh, sứ mạng của 1 người chị, người cha người mẹ đè nặng trên vai 1 cô gái miền biển đã đưa bà đến với nghề hấp cá. Rồi mùi cá ám vào người đến mức bà chẳng còn biết mùi thân thể mình ra sao nữa. Chẳng ai lấy, đành ở vậy đến hiện giờ. Ở cái tuổi lên chức bà nhưng vẫn ngày ngày bám trụ ở lò cá dù cuộc sống không còn cạnh tranh như trước. Bà bảo: “Nghỉ rồi buồn lắm, nhớ cá, nhớ cái mùi tanh nồng không chịu được!”.

Bình minh dần lên, trong lò hấp cá ai đó đề cập với 1 câu vui: “Khi nào buồn đời thì xuống đây khiến với tụi này cho vui!”. Câu đề cập vui mà nghe sao như xát muối vào lòng. Những con người nơi đây, cái nghề đã chọn họ và họ chọn nó khiến kế sinh nhai, đổ những giọt mồ hôi thấm mùi cá thấm muối mặn chát từ đêm cho tới trưa về chiều, ai có thể vui cho nổi. Người mua đến nó chỉ vì cuộc sống đời thường chẳng có niềm vui. Người mua đến nó bởi nó nuôi sống cả gia đình 5 – 7 mồm ăn, bởi kỳ vọng họ đặt nơi những đứa con của họ. Ai cũng mong thế cuộc con mình sẽ không bị ướp bởi muối, bởi mùi cá tanh nồng đến mức mồ hôi ra mặn chát, mất cả “mùi người”.

Đăng Quang – Tiêu Dao