Cuộc chiến ma túy Philippines: Ám ảnh và giằng xé

0
378

Tháng 6-2016, ông Rodrigo Duterte nhậm chức tổng thống Philippines và phát động chiến dịch tầm nã quét phạm nhân ma túy. Kể từ thời điểm đó, 1 nhóm ngũ các PV, nhà hiếp ảnh gia và nhà quay phim Philippines đã luôn thường trực ở “tiền phương” cuộc chiến đẫm máu này. Họ như trở thành những PV chiến trận rất dị dạng, trong 1 cuộc chiến cũng thật dị dạng tại Philippines – cuộc chiến chống ma túy.

Khung giờ ác mộng

“Ca đêm” là cách nhóm ngũ PV này đặt tên cho khung giờ làm việc của họ, từ 10 giờ đêm đến 5 giờ sáng hôm sau. Đây chính là khung giờ ác mộng của các PV khi các tin báo phát hiện người chết liên đới đến chiến dịch chống ma túy cứ liên tục đổ về đồn cảnh sát trọng điểm TP Manila, nơi mà nhóm ngũ các nhà báo này “đóng quân” hằng đêm. Thi thể các nạn nhân thường được phát hiện ở bên vệ các con phố các khu ổ chuột nghèo nhất và tồi tàn nhất tại TP Manila. Một số thi hài được phát hiện trong phong độ tay bị trói chặt sau lưng còn đầu bị trùm kín – 1 kiểu như hành quyết để gửi thông điệp đến các phần tử phạm nhân ma túy chưa chịu thú tội.

Những ca trực khà hiếp sợ này đã ăn sâu vào tâm khảm các nhà báo Philippines, tạo nên những ký ức dữ dội và sâu sắc, luôn làm họ xúc động mỗi khi đề cập đến. PV ảnh Raffy Lerma, tờ Daily Inquirer (Philippines), khởi đầu gia nhập nhóm ngũ PV hiện trường tại Manila vào tuần thứ hai của tháng 7-2016. Anh không bao giờ quên được đêm trực hoảng hồn thứ hai của mình khi nhóm ngũ PV theo chân cảnh sát đến hiện trường 1 vụ án mạng không nằm trong khuôn khổ chiến dịch chính quy của nhóm ngũ chống ma túy. “Tôi vô tình ngắm ống kính cận mặt nạn nhân… Tôi đã thật sự hoảng hồn vì có thể cảm nhận rõ chốc lát chung cuộc của người đó” – Lerma đề cập lại cho tờ The Atlantic. “Cảm giác ấy rất rõ. Kể từ ngày đó tôi không bao giờ chụp 1 bức ảnh tương tự nữa. Với mọi vụ án tương tự, tôi không bao giờ nhìn vào bộ mặt các nạn nhân”.

Eloisa Lopez, nữ nhà hiếp ảnh gia tự do, cũng có thời kì chẳng thể nào rũ bỏ được những hình ảnh hoảng hồn mà cô nhận ra trong đêm ban đầu tác nghiệp cùng đàn anh Raffy Lerma. Mới 20 tuổi, cô trở thành người trẻ nhất từng tham dự 1 “ca đêm” của nhóm ngũ PV Manila với khát khao được “thử lửa”. Vụ án ban đầu cô tham dự là 1 vụ xả súng nặc danh có năm nạn nhân. Cô và các đồng nghiệp đột ngột phát hiện 1 đàn bà còn thoi thóp và báo cho cảnh sát đưa đến bệnh viện. “Thật ra đêm đó tôi vẫn ổn. Chỉ đến những ngày sau, những hình ảnh đó mới khởi đầu khà hiếp sợ và làm tôi cảm thấy kỳ lạ. Hình ảnh các nạn nhân cứ hiện lên. Tôi thấy rõ bộ mặt họ và những cái ao máu. Tôi thậm chí không dám ngủ khi tắt đèn. Bóng tối đề cập tôi nhớ về hiện trường vụ án” – Lopez đề cập lại đầy khà hiếp sợ.

Cuoc chien ma tuy Philippines: Am anh va giang xe

Jennelyn Olayres đang ôm thi hài người bạn trăm năm Michael Siaron trong vòng tay, ngồi giữa bản đồ được cảnh sát phong tỏa với ánh mắt vô vọng. Ảnh: DAILY INQUIRER.

Cuoc chien ma tuy Philippines: Am anh va giang xe

Hiện trường 1 vụ án mạng có liên đới đến ma túy trên các con phố phố Philippines. Ảnh: THE ATLANTIC.

Những tâm hồn già cỗi

PV ảnh Dondi Tawatao giải đáp phỏng vấn của tờ The Atlantic: “Tôi thấy cứ như mình đã già đi rất nhiều, như tâm hồn tôi dần phát triển thành cằn cọc. Nhưng tôi cũng cảm thấy mình giờ đây đã mạnh mẽ hơn nhiều bởi vì tôi đã tận mắt chứng kiến những điều khủng khà hiếp nhất. Còn thứ gì khủng khà hiếp hơn mà tôi chưa từng thấy nữa chứ”. Tawatao là 1 PV ảnh của đơn vị tin Getty Images, tác nghiệp tại Philippines. Anh cho biết số người bỏ mạng trong các chiến dịch càn quét phạm nhân ma túy và cả những vụ án mạng nằm trong diện “đang khảo sát” tăng chóng mặt chỉ sau hai tuần ban đầu chính quyền Tổng thống Duterte phát động chiến dịch. “Ban đầu là khoảng ba người bỏ mạng mỗi đêm. Rồi số người có khi đến 12 hay nhiều hơn nữa 1 đêm” – Tawatao đề cập lại. “Khi con số bỏ mạng đã quá 2.000, tôi cũng chẳng còn muốn đếm nữa”.

Đêm 23-7-2016, các PV ca đêm chạy đến khu Pasay phía nam TP Manila để ghi nhận 1 vụ án mạng “nặc danh” khác. Tại hiện trường, cô Jennelyn Olayres đang ôm thi hài người bạn trăm năm Michael Siaron trong vòng tay, ngồi giữa bản đồ được cảnh sát phong tỏa với ánh mắt vô vọng. Raffy Lerma đã vội ghi lại hình ảnh chấn động này và đăng lên trang nhất tờ Daily Inquirer số báo hôm sau. Bức ảnh của anh đã gây chấn động trong dư luận Philippines và cộng đồng quốc tế. Nhưng với người PV ảnh dày dạn kinh nghiệm đó, thứ khà hiếp sợ nhất không phải là bức ảnh mà là tiếng gào thét cầu xin giúp đỡ của Olayres.

“Tôi cảm thấy chúng tôi không khác gì thú dữ. Cô ấy gào thét: “Giúp chúng tôi với. Làm ơn đưa anh ấy đến bệnh viện”. Còn chúng tôi thì cứ bấm máy và bấm máy” – Lerma đề cập lại với tờ The Atlantic. “Là những PV ảnh, chúng tôi luôn muốn mua kiếm những bức ảnh có ảnh hưởng lớn. Thật buồn đau nhưng chúng tôi cần phải biết chớp lấy cơ hội đó…”. Khi Lerma và các đồng nghiệp của anh lên xe trở về đồn cảnh sát, ai cũng cảm thấy nặng nề. Một nhà hiếp ảnh gia quay sang bảo với Raffy Lerma rằng anh ta không muốn làm thuê việc này nữa: “Đủ quá rồi. Tôi không muốn chụp nữa”.

Không thể ngừng bước

Kinh hoàng và khà hiếp sợ là thế nhưng những PV tác nghiệp “ca đêm” trên các con phố phố Manila vẫn chẳng thể cho phép mình ngừng bước. Họ bị thôi thúc bởi tinh thần sứ mạng phải tầm nãền chuyên chở đến công chúng trong nước và quốc tế cái nhìn chân thật nhất, thậm chí là thô sần và buồn đau về những gì diễn ra hằng đêm trên các con phố phố Manila trong cuộc chiến chống ma túy nhiều bàn cãi.

Những người vô tội bỏ mạng vì đạn lạc hay các vụ xả súng nặc danh chỉ là 1 phòng ban trong bức tranh tổng thể cuộc chiến chống ma túy tại Philippines. Danh sách vụ án mạng cũng bao gồm không ít những phạm nhân ma túy táo tợn, những kẻ cưỡng hà hiếp và trộm cắp với tiền án, tiền sự chằng chịt. Những tin tức này cũng được các PV “ca đêm” ghi nhận hằng ngày trên các con phố phố Manila. Họ chứng kiến những thân phận – cả người vô tội và kẻ xấu – và góp phần mang đến cái nhìn tổng quan chân thật nhất về 1 cuộc chiến dị dạng và đẫm máu diễn ra hằng ngày tại Philippines.

Trả lời phỏng vấn của tờ The Atlantic, PV ảnh Tawatao san sớt: “Đôi lúc tôi ước những phóng sự ảnh của mình không như thế này nhưng chẳng thể đổi thay thực chất của chúng. Những câu chuyện thật cần được đề cập. Người ta cần thấy được những gì thật sự đang xảy ra. Khi ghi lại hình ảnh của cuộc chiến ma túy, tôi tiếp cận rất trực diện: Thế giới cần thấy được những gì diễn ra tại Manila về đêm, khi mọi người đã ngủ say”.

Theo tờ The Atlantic, trong gần 7.000 người bỏ mạng có liên đới đến cuộc chiến chống ma túy mà ông Duterte phát động, đa số là những người nghèo và bị các cơ quan khảo sát nghi là đối tượng kinh doanh ma túy cỡ nhỏ trên các con phố phố, hoặc là những con nghiện loại ma túy tổng hợp mang tên shabu vẫn chưa chịu tình nguyện đi cai nghiện.

Nhiều đối tượng bị bắn hạ trong các chiến dịch càn quét phạm nhân ma túy của cảnh sát ở các khu ổ chuột. Một số nạn nhân bị bắn hạ bởi các nhóm ngũ “dân quân nặc danh”, bị cáo buộc chống lưng bởi cảnh sát và được phép bắn chết nghi phạm mà không qua xét xử. Những cáo buộc này vẫn không có chứng cứ thuyết phục. Ông Duterte và chính quyền Manila luôn mạnh mẽ bác bỏ các cáo buộc cho rằng cảnh sát và chính phủ ngó lơ, cho phép các “biệt nhóm tử thần” hạ sát nghi phạm ma túy không cần qua xét xử. Manila chỉ trích các cáo buộc nhắm vào chiến dịch chống ma túy là vô căn cứ và bịa đặt.

Vào ngày 30-1-2017, ông Duterte đã tuyên bố lâm thời ngừng chiến dịch tầm nã quét phạm nhân ma túy sau vụ bê bối 1 số cảnh sát “bẩn” bắt cóc và ám sát doanh nhân Hàn Quốc Ji Ick-joo ngay tại đồn cảnh sát. Số người bỏ mạng có ám hiệu dính líu đến chiến dịch chống ma túy giảm rõ rệt. Tuần qua, Manila tuyên bố tái phát động chiến dịch chống phạm nhân ma túy.

Theo TRUNG NHÂN/PLO